Afrikaans, tegnologie en nuwe woorde: ’n paar gedagtes

Die mate waartoe ’n taal kan groei en verander – veral kleiner tale – moet nie onderskat word nie, selfs nie in die geglobaliseerde wêreld waarin ons vandag woon nie. Daar moet, byvoorbeeld, nie aangeneem word dat almal Engels magtig is nie. Dit is ook nie nodig om slegs Engels te gebruik nie, veral nie as die nodige terminologie in ander tale beskikbaar is nie. Indien daar nie terminologie beskikbaar is nie (soos die geval is met, byvoorbeeld, tegnologie wat so vinnig verander), kan daar werk van gemaak word om hierdie terminologie te skep. Daar blyk egter die veronderstelling te wees dat sekere terminologie nie in sekere tale kan bestaan nie. Dít is egter onsin.

Foto: Gratisography

Elke dag word nuwe woorde geskep of bestaande woorde aangepas deur die sprekers van die taal. Daar is ’n kans vir kreatiewe, speelse neologismes en om die “gevoel” van die taal in hierdie nuwe woorde oor te dra. Ons twiet, hou van blaaie en luister na ’n potgooi. Ons neem ’n kiekie van die rekenaarskerm en draadloos verwys nie meer net na ’n radio nie. Ons wil Facebook en Google in Afrikaans sien. In plaas daarvan dat die taal stilstaan en stof opgaar, groei en gedy dit elke dag. 

Die vorming van nuwe woorde is eintlik ’n wonderlike manier om die taalgemeenskap in aksie te sien. Deur ook ’n Afrikaanse gebruikerkoppelvlak vir soveel programme as moontlik te skep kan ander tale ook dié voorbeeld volg en hulle eie tale op hierdie manier aanwend en laat groei.

Taal is tog daar om aan sprekers se behoeftes te voldoen – hoekom sal ons dit nou nie ten volle benut nie?

Boeke, praatjies en skakels

For English readers: This post is about the Afrikaans programme Skrywers en Boeke and the Afrikaans writer Jaco Jacobs.)

Skrywers en Boeke, een van RSG se programme, is ook as ’n potgooi beskikbaar en is beslis een om na te luister.  Volg die skakel na die webwerf, of gaan kyk op iTunes om die program af te laai.

1 Januarie se program gee nie net ’n voorsmaak van die Afrikaanse boeke om in 2015 na uit te sien nie, maar bevat ook ’n baie interessante onderhoud oor kinder- en jeugboeke (en die skryf daarvan) met Jaco Jacobs. Net gister sê twee van my kollegas vir my dat hulle kinders skielik begin lees het nadat hulle een van Jaco Jacobs se boeke voorgeskryf is. Hier is nou nog ’n bewys dat enigiemand ’n liefde vir lees kan ontwikkel sodra hulle die regte boek in die hande kry!

Om meer oor Jaco Jacobs en sy boeke uit te vind, klik hier vir sy webwerf en hier vir sy blog. Of jy kan hom op Twitter volg by @JacoZombie

View image | gettyimages.com

The “Weird” Life of a Bilingual

Or, a Change to the Blog

If you’ve read this blog a few times, you’ll know by now that I am bilingual. Most South Africans speak at least two languages (we don’t have 11 official languages just to show off). I’m not referring to “I can say ‘hello’, ‘please’, and ‘goodbye’”, but “I’m fluent in both”. It’s normal for me to switch between Afrikaans (my mother tongue) and English (my second language) throughout the day, as these two are the only ones in which I am completely fluent. This type of switching isn’t strange in South Africa and it’s not strange in many countries. But I have found that those who speak only English, for example, (because it’s the only language they need in everyday life) don’t always understand how life as a bilingual generally works.

View image | gettyimages.com

A Typical Day
For example, when I get to work, I’ll switch between English and Afrikaans to greet everyone. Most emails are in English, except when I know the person is Afrikaans and they are the only one who will read it (otherwise, English). Because I translate between English and Afrikaans, I’ll switch between them when speaking to clients. If it’s a new client, I’ll speak English. If I know the client and I know they’re Afrikaans, I’ll switch to Afrikaans. If I do not speak their first language, English is mostly the default. Some of my colleagues may ask me to speak to them in Afrikaans in order to practice understanding it (it’s a lot easier to read a language than understand someone when they speak at a normal tempo) or to explain any differences between translated texts (especially where idioms are used). Some of the research I do during the day may also require me to read Dutch. Most of the time you don’t really think about which language you need to use because you do it every day.

A Merge – the New Hersenskim
To make a very long story short, I’ve decided to make a change to this blog by merging Hersenskim and my Afrikaans blog. The reason for this is that, in many instances, the posts for both are the same, especially when I post flash fiction or videos. It will therefore be easier to post once and just translate the necessary parts of the post. While there will still be posts in Afrikaans (for instance book reviews or podcasts), these can just be skipped by readers who do not understand the language.

Why am I doing this?
Except for making my job easier and giving me more time to work on a variety of posts, it is simply a good way to feel that I don’t have to separate what I could call my life in one language to that in another language because some readers will have to skip some of the posts. There are more than 7 000 languages in the world and to use only a dominant language does not contribute to multilingualism or teaching others about different peoples and cultures. This is as true in SA as it is in most countries and, as a language practitioner, I feel that I want to promote the use of all languages. This is one way in which I can do it.

Resensie: ’n Ander land deur Karel Schoeman

’nAnder land is ’n puik voorbeeld van Afrikaanse letterkunde. Dit vertel die verhaal van Versluis, ’n Nederlander, wat aan die einde van die negentiende eeu na Suid-Afrika (en spesifiek Bloemfontein) reis om van ongesteldheid te herstel. Soos vele ander sulke reisigers arriveer hy byna dood en word deur mede-passasiers na ’n plaaslike hotel geneem om versorg te word. Terwyl sy gesondheid verbeter verken hy die dorp, beleef die omliggende veld en leer verskeie van die inwoners ken.

Deurgaans word die simboliek van lig en donker, lewe en dood en saam wees teenoor eensaamheid vervleg tot ryk leesstof wat die leser dwing om ook na sy/haar eie lewe met nuwe oë te kyk. Verdere teenstelling word gevind in die soeke na identiteit – dié van Versluis, maar ook die nuwe immigrante wat reeds hulle in Afrika gevestig het en die eerste generasie wat hier gebore word. Hierdie soeke na ’n nuwe identiteit word reeds vroeg in die boek verwoord:

“Ons is hier nie meer Afrika nie, maar dit is ook nie meer Europa nie, daar is te veel verskillende wêrelde wat langs mekaar bestaan, en uiteindelik is daar geeneen waarin jy tuishoort en waarin jy weet hoe om jou te handhaaf nie...”

(Schoeman, 2006:33)

Versluis veg teen die dood in ’n nuwe land en nuwe lewe waarin hy ontuis voel. Verder speel ’n besef van sy eie verganklikheid af saam met die verandering van die seisoene. Ook hier word die seisoene met dié van Europa vergelyk om verdere teenstelling tussen Europa en Afrika te toon. Die inwoners lewer self kommentaar oor hulle aanhang van Europese letterkunde en musiek in die “nuwe land”, asook die onvermoë om onveranderd na Europa terug te keer:

“Mens sal seker nooit weer teruggaan nie, ne? Om hier te kom, is maklik genoeg, maar om terug te gaan en weer aan te gaan met jou lewe daar, dis ’n ander saak.”

(Schoeman, 2006:152)

Die nuwe generasie wat in Afrika gebore word se identiteitskrisis – veral soos gesien deur die immigrante – word ook verwoord:

“... hulle is met ander woorde die eerste generasie burgers van ’n land wat nog kort gelede nog niks meer as onbewoonde wildernis was nie. Hulle verkeer is ’n posisie wat moeilik maar terselfdertyd ook uitdagend is – aan die een kant het hulle geen ware bande met Europa nie; dis ’n verre wêrelddeel waarvan hulle nog slegs gehoor het; maar aan die ander is hulle ook nog nie ten volle in hierdie nuwe land ingeburger nie.”

(Schoeman, 2006:178)

Met al die simboliek en inmekaargevlegte temas, is ’n Ander land die verhaal van een man se lewe en sy soeke na identiteit en ’n vaste tuiste. Hierdie reis raak die leser en bly hom/haar by lank nadat die boek voltooi is en is werklik ’n boek wat gelees moet word.

9 uit 10

’nAnder land se 2006 Human& Rousseau Klassiek-uitgawe is aanlyn by Kalahari, Exclusive Books en Takealot beskikbaar vir tussen R173 en R220.

Taalsake: Hennie Aucamp op tagtig

Gaan luister gerus na 22 Januarie se RSG Skrywers en boeke potgooi:

"Ilse Salzwedel bring hulde aan Hennie Aucamp wat vandeesweek sy tagtigste verjaarsdag vier. Sy gesels met prof. Andries Visagie (UP), prof. Louise Viljoen (US) en prof. Helize van Vuuren (NMM) oor sy werk. Daar is ook argiefopnames van ʼn veel jonger Aucamp wat een van sy gedigte voorlees en ʼn voorlesing van ʼn Bruidsbed vir Tant Nonnie, een van Aucamp se bekendste verhale. Amanda Strydom sing Fanie en Bettie, een van die liedjies uit Aucamp se kabaret, 'n Vuur gevang in glas."

Klik hier om te luister.


(Beskrywing van potgooi verkry vanaf die RSG-webwerf.)

Bookish Things: A Special Day for Buying a Book

Most of you who often visit my blog know that my mother tongue is Afrikaans. And today, 14 August, is Koop-‘n-Afrikaanse-boek-dag, (“Buy an Afrikaans Book Day”).  With nearly 7 million South Africans who speak the language at home, Afrikaans is the third most-spoken language in South Africa. (English is the home language of approximately 5 million South Africans.)

If you’d like to check out some of the literature, try the translated books by Karel Schoeman, Dan Sleigh or Dalene Matthee. Afrikaans is a young language, but it is the language I grew up with, and it is the language of my heart…

As most of the readers here are English, I’ve decided to add a video of one of my favourite (bilingual) songs to help you get over that midweek slump. (Yes, this is quite a departure from the usual Early Music I listen to!)

For the Afrikaans readers, head on over to Kammastories!